Wie houdt het nog vol?

Sinds april vorig jaar zijn bijna drieduizend fysiotherapeuten gestopt. Niet omdat ze het werk niet aankonden, maar omdat het financieel en mentaal niet meer houdbaar is. De meesten deden hun werk met overtuiging, maar daar kun je geen praktijk van draaien. De kosten stijgen, de inkomsten blijven stilstaan, en ondertussen worden er steeds meer eisen opgelegd. Dan houdt het een keer op.

Het gevolg is voorspelbaar. Minder fysiotherapeuten betekent langere wachttijden. Mensen komen later aan hun herstel toe, of helemaal niet. Andere zorg wordt zwaarder belast. De rek is eruit. En terwijl de politiek naar elkaar blijft wijzen, loopt het systeem leeg.

Onderbetaald werken is geen roeping

Fysiotherapie valt onder de eerstelijnszorg. Die zou laagdrempelig en toegankelijk moeten zijn. Maar de vergoeding per behandeling blijft steken tussen de 28 en 40 euro. Daar gaat alles nog vanaf: btw, huur, verzekeringen, software, bijscholing, administratie. Wat overblijft, is niet genoeg. Zeker niet als je ook nog als zelfstandige werkt. Dan moet je je pensioen en ziekteverzekering zelf regelen.

Een gemiddelde fysiotherapeut verdient per behandeling zo weinig, dat het onderaan de streep nauwelijks genoeg is om van te leven. Ondertussen stapelen de verplichte administraties zich op: elke behandeling moet verantwoord worden met scores, rapporten en formulieren die precies aan de eisen van de zorgverzekeraar voldoen. Eén fout, en de betaling blijft uit. Tijd die je niet kunt factureren, maar wel moet maken.

Werkdruk met bijsmaak

Een fysiotherapeut met een volle agenda ziet zo’n dertig patiënten per week. Naast de behandeling komt er alles bij: telefoontjes, dossiervorming, overleg met huisartsen, bijhouden van richtlijnen, kwaliteitsmetingen en controles. Pauzes zijn zeldzaam. Avonden en weekenden worden opgeslokt door administratie en bijscholing. Daar krijg je niet voor betaald, maar het is wel verplicht. En wie een eigen praktijk heeft, moet daarbovenop ook nog ondernemer zijn. Alles tegelijk, voor een vergoeding die nauwelijks meegroeit.

Zorgverzekeraars verdienen aan je rugklachten

Fysiotherapie is goedkoop voor de verzekeraars, maar duur voor wie het uitvoert. Zorgverzekeraars maken winst, bouwen reserves op en houden het tarief voor fysio’s kunstmatig laag. Ze zeggen dat de zorg betaalbaar moet blijven, maar het echte probleem is dat ze zelf de spelregels maken. Een fysiotherapeut heeft weinig onderhandelingsruimte. Je tekent of je valt buiten de boot. Daar komt geen marktwerking aan te pas, alleen machtsverschil.

Loondienst is nauwelijks aantrekkelijk, omdat ook daar de marges flinterdun zijn. Veel jonge therapeuten worden zzp’er, niet uit ambitie, maar uit noodzaak. Ze nemen het risico omdat ze anders nog minder overhouden. Het systeem houdt hen gevangen in onzekerheid.

Uitvallen, afhaken of emigreren

Therapeuten worden ziek. Ze vallen uit door burn-outklachten. Niet omdat ze hun vak niet aankunnen, maar omdat de werkdruk onrealistisch is. Wie wel blijft werken, moet kiezen tussen zichzelf uitputten of het vak verlaten.

Steeds meer collega’s stoppen. Zoals Michelle, die na vijftien jaar haar praktijk sloot. Ze werkte keihard, maar hield onderaan de streep te weinig over. Niet omdat ze slecht draaide, maar omdat het systeem structureel te weinig betaalt. Anderen zoeken het over de grens. In België of Duitsland is het tarief hoger, de waardering groter en de administratie minder verstikkend.

c<Cao in zicht, maar nog geen zekerheid

Voor fysiotherapeuten in ziekenhuizen en instellingen bestaat al langere tijd een cao. Maar in de eerstelijnszorg, waar het grootste deel van de fysiotherapeuten werkt, was er jarenlang niets. Pas recent is er een principeakkoord voor een cao gesloten, maar die is nog niet algemeen verbindend verklaard. Tot dat moment blijft het behelpen. Er is geen zekerheid, geen vast minimumtarief, geen duidelijke schaal. Praktijken doen wat ze willen, zorgverzekeraars bepalen de rest. Jonge therapeuten belanden in een moeras van losse contracten, ondoorzichtige afspraken en wisselende eisen. Er is geen stabiele basis om op te bouwen.

Zeventig procent van de fysiotherapeuten overweegt te stoppen. Dat is geen dreigement, maar een optelsom. Als je onderbetaald wordt, structureel overbelast bent, en geen vooruitzicht hebt op verbetering, dan houdt het op. En dan verdwijnen er mensen uit de zorg die we hard nodig hebben.

En de patiënt?

Patiënten krijgen straks geen afspraak meer, of moeten weken wachten. Na zes behandelingen stopt het traject, niet omdat het genoeg is, maar omdat de verzekeraar dat zo heeft bepaald. Terwijl de klacht blijft. Eerstelijnszorg zou snel en effectief moeten zijn, maar wordt structureel beperkt. Dat werkt door naar de rest van de zorg: klachten worden ernstiger, herstel duurt langer en de kosten stijgen. En dat allemaal omdat niemand op tijd durft te investeren waar het begint.

Het aantal patiënten blijft groeien. De vergrijzing zet door en chronische klachten nemen toe. Tegelijkertijd daalt het aantal fysiotherapeuten. Niet door toeval of pech, maar door keuzes in beleid.

politiek: afwezig zoals altijd

De politiek zwijgt over fysiotherapie. Pas als er acties zijn, volgt er een reactie: een interview, een toezegging, een verkenning. Daarna wordt het weer stil. Alles schuift door naar overlegtafels waar vooral bestaande belangen worden beschermd.

Zorgverzekeraars hebben buitensporig veel macht. Ze bepalen wie zorg mag leveren, tegen welke prijs en onder welke voorwaarden. De Nederlandse Zorgautoriteit signaleert de knelpunten, maar grijpt niet in. Zolang de politiek blijft toekijken, blijft alles zoals het is.

En nu?

Er moeten minimumtarieven komen, een cao die echt geldt en duidelijke afspraken over wie welke verantwoordelijkheid draagt. Politieke keuzes moeten eindelijk de zorgverlener centraal zetten in plaats van het financiële overzicht.

Wacht niet tot het misgaat. De uitstroom is al begonnen, de druk loopt op en de schade wordt elke dag groter.

geen luxe, maar noodzaak

Fysiotherapie is geen extraatje, geen aanvulling, geen luxeproduct. Het is fundamentele zorg. Wie door ziekte of letsel uitvalt, moet kunnen rekenen op directe en deskundige hulp. Als we dat niet langer kunnen garanderen, functioneert het systeem niet meer. En dat punt zijn we aan het naderen. Niet over een jaar. Niet over tien jaar. Nu.

Fysiotherapeuten houden mensen op de been. Letterlijk. Behandel hen dan ook niet als sluitpost. Behandel hen zoals je zelf behandeld wilt worden als je niet meer vooruitkomt.