Hoe deepfakes ons voor gek gaan zetten

Je zit op de bank, scrollend door je tijdlijn, en daar is het. Jij. In een video. Terwijl je dingen zegt die je nooit hebt gezegd. Dingen die je moeder van schrik haar koffie laten uitspugen. Je beweegt levensecht, kijkt in de camera, knipoogt. En je hebt een hartslag. Een. F*cking. Hartslag.

Welkom in het tijdperk waarin zelfs je gezicht niet meer exclusief van jou is. Waar technologie zo ver is opgestoomd dat leugens een blozende huid hebben gekregen. En voor wie denkt: “Ach, dat zal mijn tijd wel duren” newsflash: jouw tijd is precies wat ze jatten.

We zijn officieel beland in het hoofdstuk ‘identiteitsroof deluxe’, compleet met HD-beeld, bloeddoorstroming en een AI die je oma nog zou geloven.

Weet je nog, die eerste deepfakes? Houterig, glitchy, meer epileptische aanval dan overtuigend mens. Ze waren zo slecht dat je alleen dacht: “Wie gelooft dit?” Nou, tegenwoordig: jij. En je buurvrouw. En die idioot die z’n crypto’s aan een YouTube-filmpje van nep-Elon Musk heeft overgemaakt.

Die deepfakes zijn inmiddels slimmer dan de gemiddelde talkshowgast. Ze bewegen vloeiend, reageren empathisch en hebben een hartslag. Ja. Een. Hartslag. Je kunt letterlijk hun virtuele polsslag meten. En voordat je denkt: “Nou en? Ik heb ook een FitBit,” besef dan even dat dit betekent dat het verschil tussen een echte video en een deepfake straks net zo dun is als het onderscheid tussen een BN’er en diens realityshowversie.

Onderzoekers van de Humboldt Universiteit, want ja, die bestaan ook nog gewoon ontdekten dat deepfakes nu zelfs microveranderingen in huidskleur nabootsen, veroorzaakt door ‘bloedstroom’. Of beter gezegd: de digitale equivalent daarvan. Alsof iemand tegen Photoshop heeft gezegd: “Maak deze leugen blozend.”

Ze gebruikten een techniek die normaal in ziekenhuizen wordt gebruikt, om te zien of je nog leeft. Dat gebruiken ze nu om te zien of je écht bent. Wat ergens poëtisch is, maar vooral diep tragisch. Alsof we allemaal virtueel aan een infuus liggen.

Hun software – een soort leugendetector met laserogen had even een existentiële crisis toen hij een puls zag in een video van iemand die niet bestond. Want dat is waar we staan, de grens tussen nep en echt is officieel gezakt tot onder het moreel minimumloon.

Als je denkt dat dit het eindpunt is, dan heb je waarschijnlijk ook gedacht dat Facebook alleen voor vrienden was. Deepfakes zijn niet bezig met een carrière in comedy of kunst. Ze zijn onderweg naar je stem, je woorden, je identiteit. En dat terwijl jij denkt dat je veilig bent zolang je je webcam afplakt.

Die technologie wordt niet alleen ingezet voor grappige filmpjes of je oma als Jedi. Het wordt gebruikt voor afpersing, verkiezingsmanipulatie, neppe porno, identiteitsdiefstal. Een deepfake van jou kan straks een lening afsluiten, aangifte doen of je baas uitschelden en niemand die twijfelt. Behalve jij. En dan ben je te laat.

Tuurlijk. Want ik zie het verschil meteen tussen mezelf en een deepfake als ik net wakker word. De overheid is als een moeder die zegt: “Als je dan toch wordt opgelicht, doe het dan met beleid.”

Er zijn detectiesystemen, hoor. Zoals fotoplethysmografie. Klinkt als iets waar je een zalf voor krijgt, maar het is dus een systeem dat lichtdoorlating via je huid meet om je hartslag te checken. Alleen… deepfakes hebben die nu ook. Dus ja, daar gaat je hoop.

De enige oplossing die onderzoekers nu nog zien, is: nóg preciezer kijken naar de bloedstromen in het gezicht. Juist. Dus binnenkort lopen we allemaal met infraroodcamera’s op onze voorhoofden. Of we besluiten gewoon niemand meer te geloven. Ook gezellig.

Dat klinkt filosofisch, maar is straks gewoon praktisch. Je gezicht kan door een ander gebruikt worden. Jouw stem, jouw manier van praten. En het ergste is: het voelt normaal. Want het beweegt natuurlijk, het knippert op het juiste moment, het lacht als je iets grappigs zegt of doet alsof.

Je hebt straks geen bewijs meer van wie je bent, behalve dat je het denkt te zijn. “Bewijs maar dat jij jij bent.” Dat is niet langer sciencefiction, dat is de klantenservice van 2026.

Laat het aan die sector over om technologie altijd als eerste kapot te maken. Deepfakeporno is een booming business. Vrouwen en soms mannen worden zonder hun toestemming in expliciete video’s gezet. Je hoeft maar vijf foto’s te uploaden en klaar is Kees. Of Klaas, of Kim Kardashian.

Dat het strafbaar is, boeit de makers geen meter. Ze zitten in landen waar justitie even krachtig is als een natte tissue. En slachtoffers? Die moeten bewijzen dat ze niét in die video zitten. Zie dat maar eens uit te leggen op een sollicitatiegesprek.

We wilden robots die voor ons werkten, kregen algoritmes die onze tijdlijn verkrachten. We wilden gezichtsherkenning om onze telefoon te openen, nu kan je gezicht een bankrekening openen zonder dat jij het weet.

En het ergste is: niemand trekt aan de noodrem. Want het levert geld op. Hoe realistischer de deepfake, hoe groter het verdienmodel. Politici gebruiken het, bedrijven gebruiken het, hackers lachen zich suf. De waarheid? Die is er alleen nog op VHS.

Nee, maar een beetje gezond wantrouwen kan geen kwaad. Geloof niet alles wat je ziet. Of hoort. Of voelt, blijkbaar. Want zelfs die digitale hartslag is niet van jou.

We moeten technologie niet meer blind volgen. Vraag wie het maakt, waarom, en wie er beter van wordt. Spoiler: jij niet.

En ontwikkelaars? Stop met het bouwen van dingen die de mens nog overbodiger maken dan-ie al is. Bouw liever iets nuttigs. Zoals een deepfake van jezelf die je schoonmoeder belt.

En dat is misschien wel het engste van alles. Niet de deepfakes zelf, maar dat we straks alles willen geloven wat we zien als het ons goed uitkomt.

Het is niet de technologie die ons kapotmaakt. Het is onze bereidheid om het allemaal maar normaal te vinden.

Dus de volgende keer dat je een filmpje ziet van een politicus die de waarheid spreekt, of een ex die eindelijk zijn fouten toegeeft… vraag je dan af: is dit echt? Of gewoon weer een harteloze deepfake met kloppend hart.