Hoe diep kun je als mens zakken?

Een realityshow waarin immigranten strijden om een paspoort. Het is geen satire of dystopie. Gewoon een serieus voorstel waar het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid zich over buigt. Iedere aflevering valt er iemand af, de winnaar krijgt het staatsburgerschap alsof je met genoeg camera’s en glitter iemand zijn menselijkheid kunt toekennen.

Je mag blijkbaar alles reduceren tot amusement. Zelfs hoop, vluchten en je bestaansrecht…zucht

Het is geen televisie, het is pure vernedering met een publiek

Volgens producent Rob Worsoff is het ‘een eerbetoon aan het Amerikaans burgerschap’. Alsof je iemand een lintje geeft in plaats van het recht op leven en veiligheid. En nee, het is geen ‘Hunger Games voor migranten’, zegt hij. Maar als je elke week een kandidaat afserveert die niet ‘Amerikaans genoeg’ is, wat is het dan wél? Het blijft een show waarin mensen op afroep moeten bewijzen dat ze een toekomst verdienen.

Dit is niet menselijk maken. Dit is exploiteren. Uitmelken. Met BN’ers erbij om het verteerbaar te maken. ‘Laten we migratie persoonlijk maken,’ zegt men dan. Ja, tot de kijkcijfers dalen.

De werkelijkheid in een decor van sterren en stripes

De show heet waarschijnlijk The American. Dat klinkt als een eer, maar het is een etiket dat je krijgt na een eliminatiestrijd. Opdrachten met vlaggetjes, trivia over presidenten, misschien een vlag planten op een nepmaanlandschap. Alles om te laten zien hoe graag je ‘erbij wilt horen’.

Terwijl echte vluchtelingen zich nergens voor willen bewijzen. Ze willen alleen bestaan. In rust. In veiligheid. Zonder afwijzing. Zonder camerateams die hun verhaal willen kneden tot feelgood.

Het gebeurt daar en nog even dan komt het hier

Alles wat Amerika bedenkt, krijgt hier navolging. Alsof we met open mond voor het raam hangen terwijl de overbuurman zijn huis in de fik steekt. Denk jij dat er geen Nederlandse producent is die dit als ‘format met maatschappelijke impact’ probeert te slijten? Kom op. We hebben al datingprogramma’s in detentiecentra gehad. De grens is allang overschreden.

Staatssecretarissen praten hier al over ‘waardevolle migranten’. Alsof er een spreadsheet ligt met punten. Spreek je de taal? Snap je het Wilhelmus? Kun je werken? Dan mag je blijven. Zo niet? Exit. Met of zonder camera.

Burgerschap is geen finaleprijs

Staatsburgerschap hoort geen trofee te zijn. Geen bewijs van aanpassing. Geen beloning voor goed gedrag op televisie. Het is een fundamenteel recht. Zeker voor mensen die zijn gevlucht. Die alles achterlieten. Die door modder en muren zijn gegaan. Niet omdat ze een kans wilden wagen, maar omdat er geen andere weg was.

Wat Worsoff maakt, is geen programma over hoop, het is gewoon een programma over controle. Een selectie over wie er wél en niet bij mag horen. En de criteria? Die liggen zoals altijd bij de montage, het moet wel spanning en sensatie opleveren, anders trekt het geen publiek.

Wie doet er vrijwillig aan mee?

Dat is misschien nog het pijnlijkste. Welke vluchteling laat zich filmen terwijl hij moet strijden voor bestaansrecht? Welke mens wil publiekelijk afvallen op zijn afkomst, accent, of antwoord op een multiplechoicevraag over de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog?

Of zijn het straks acteurs? Zijn het geregisseerde migranten met ‘televriendelijke’ verhalen? Worden trauma’s geknipt en geplakt tot een verhaallijn die lekker loopt tussen reclameblokken? En wie beslist dan of jouw verhaal genoeg emotie oproept voor de halve finale?

Publiek krijgt wat het verdient

En wat zegt het over het publiek? Dat we liever kijken naar iemand die zijn paspoort verdient dan luisteren naar iemand die dat al jaren probeert. We applaudisseren liever voor een lachend gezicht dan dat we de gebroken stemmen horen van mensen in detentie.

Het is de grootste vernedering die je kunt bedenken: laat mensen alles doen voor hun plek, maar maak het wel een beetje vermakelijk. Zodat niemand zich hoeft af te vragen waarom dit überhaupt een competitie is geworden.

Ook hier zijn we al doorgeslagen

In Nederland worden mensen al in sporthallen gezet alsof ze dozen zijn. De IND werkt met wachttijden waar niemand meer van opkijkt. Kinderen groeien op in afwachting van een brief die hun leven bepaalt. Maar hey, zolang het stil gebeurt, vinden we het prima.

Voeg daar een voice-over bij, wat licht, een bekende presentator – en plots is het geen mensenrechtenschending meer, maar televisie met impact.

Stop mensen in geen enkel format

Wie mensen pas waarde geeft als ze in een format passen, heeft geen idee meer waar het om draait. Je maakt van migratie geen spel. Van hoop geen competitie. Van burgerschap geen showbizz.

Zolang we deze richting op blijven bewegen, zeggen we in feite: jij telt pas mee als je ons weet te raken. Als je ons entertaint. Als je voldoet aan wat wij graag zien. En dat is de smerigste vorm van ontmenselijking die er is.

Dus ja, dit gebeurt in Amerika. En nee, het is geen verrassing meer, maar als we het hier laten gebeuren, met onze ogen open, dan verdienen we het ook.

Want dit is geen televisie, dit is verraad met publiek.

Nog even en dan komt het hier ook, want tja we blijven Amerika kopieren met die gekkigheid. Als het miljoenen opbrengt zoals Talpa, de Molletjes altijd doem, opzoek zijn naar centjes…onder mom dat vinden wij zo leuk.