Misschien moet het net eerst eens uit bed komen

In 2025 krijg je een boete omdat je zonnepanelen bezit. In 2030 zit je zonder stroom omdat je ze niet hebt en de ironie is nu compleet. Dit is nou Nederland, waar beleid lijkt te worden geschreven door mensen met een zonnebril op in een verduisterde kamer. En dan die stekker? Die past nergens in.

We mogen blij zijn dat het koffiezetapparaat het nog doet, al is dat misschien precies waarom iedereen nog slaapt. Maar goed, TenneT slaat alarm: na 2030 dreigen stroomtekorten. Geen stroom voor TikTok of je derde scherm, maar voor dingen die er werkelijk toe doen: ziekenhuizen, verlichting en productie. Als zon en wind even geen zin hebben, zitten we in het donker, letterlijk.

Van duurzame held naar lastpak in drie jaar tijd

We gaan terug naar 2022, de zonnepanelen moesten massaal het dak op. Goed voor je portemonnee, goed voor de aarde en vooral goed voor je karma. Maar toen bleek het stroomnet net zo instabiel als een slecht huwelijk. En ineens was jij met je panelen niet langer de klimaatheld, maar een hinderlijke overleverancier. Je leverde terug, te veel, te vaak, en dat kon het net niet aan. Dus kreeg je een rekening voor je goede gedrag.

Nederland is het land waar je moet betalen om iets weg te geven. Alsof je een brood bakt voor de buren en dan door de gemeente beboet wordt voor overlast. Het klinkt absurd, dat ís het ook. Maar absurditeit is hier blijkbaar het beleid geworden.

Lees ook Zon, stroom en 195 miljard euro, wie heeft hier eigenlijk zitten slapen?

Het net is niet vol, het is vastgelopen

Wat steeds wordt verkocht als een vol stroomnet, is eigenlijk een falend stroomnet. (Waar wij als kind voor worden gewaarschuwd denk eerst goed na voordat je doet). Niet door jou, maar door jaren van niks doen. Van pappen, nathouden en mooie verhaallijnen. Van “er komt een plan” terwijl de stekkerdozen al smelten. De ene na de andere waarschuwing werd keurig gearchiveerd. En dus betaal jij nu terugleverkosten, verdwijnen subsidieregelingen en wordt er in Haagse achterkamertjes vooral veel gezwegen.

Intussen weten we: de problemen zijn structureel. Geen incident, ook geen tijdelijke storing, maar een systeem dat is blijven hangen in 2010. We rijden elektrische auto’s, verwarmen huizen elektrisch en laden alles op. Behalve de politieke moed om daar eerder het net op aan te passen, voordat ze ons eerst angst aanjagen en een lekker bot voor houden.

Van overschot naar tekort, het nieuwe rondje absurdistan

Let op de timing: nu betaal je om stroom te mogen leveren. En binnen vijf jaar zitten we zonder. Wat is het nou? Te veel of te weinig? Het antwoord is simpel: allebei. Omdat het systeem is ingericht zonder visie, zonder lef, en zonder realiteitszin.

We zijn een land dat van alles tegelijk wil: verduurzamen, elektrificeren, exporteren. Maar dan zonder netuitbreiding. Zonder opslagcapaciteit. Zonder buffer. Alsof je een kinderfeest plant zonder wc-papier, omdat je dacht: ach, dat regelt zich vanzelf.

Nederland als stroomexporteur, jij als zondebok

Wat het nog wranger maakt: Nederland exporteert regelmatig stroom naar andere landen. Duitsland, België en Engeland. Allemaal profiteren ze van onze pieken, maar als jij een overschot hebt op je dak, ben jij de overlastgever. Mijn naam is…

Het is de energiemarkt als fabel: de overheid als Robin Hood, maar dan achterstevoren. Ze halen bij de burger weg en geven het aan de markt. Intussen draaien jij en ik op voor een netwerk dat ze zelf hebben laten verslonzen.

Van salderen naar straffen dit is het nieuwe normaal

Je dacht dat duurzaamheid beloond werd. Dat als je je steentje bijdroeg, je daarvoor beloond werd, maar nee. Nu moet je betalen om het net te helpen. De boodschap is duidelijk: je mag best helpen, zolang je er maar niet teveel van merk of geld aan verdient.

Dus daar sta je dan, met je duurzame dak. Eerst geprezen, nu gestraft. Eerst een voorbeeld, nu een verstoring. En intussen wordt jouw opgewekte stroom goedkoper doorverkocht aan een datacentrum dat z’n servers voor AI laat loeien tot diep in de nacht. Dat mag dan weer wel.

2030 is geen toekomst, het is praktisch gisteren

Mensen denken dat 2030 ver weg is. Dat er nog tijd is, maar over vijf jaar moeten we een netwerk hebben dat pieken aankan, opslag faciliteert en aanvraag stuurt. En nu? Nu struikelen we nog over een transformatorhuisje in Purmerend.

De wachttijden voor nieuwe aansluitingen zijn gênant. Groene stroomprojecten worden vertraagd omdat er geen ruimte is op het net. De energietransitie wordt opgehouden door bureaucratie. Door kortetermijndenken, vooral door technocraten die meer verstand hebben van rapporten dan van realiteit.

Wat als de zon een dagje overslaat?

De vraag die niemand hardop durft te stellen, maar die TenneT nu zelf stelt: wat als de zon het even laat afweten? Wat als de wind niet waait? Dan zitten we met onze duurzame idealen in het donker. Zonder stroom, zonder back-up en vooral zonder excuses.

En nee, dat is geen paniekzaaierij. Dat is een technisch reëel scenario, maar hé, het stond niet in de folder. En dus blijft het verdacht stil.

Geen technologieprobleem, maar een ruggengraatprobleem

We hebben geen gebrek aan kennis, of te wel…. Geen tekort aan techniek. Wat vooral ontbreekt is visie en logica, lef en daadkracht. Een regering die keuzes durft te maken die niet direct stemmen opleveren, maar wel toekomst garanderen. Die investeert in het netwerk in plaats van geld inpompt in pr-campagnes.

We hebben geen tekort aan stroom, we hebben een tekort aan bestuur. Mensen die niet alleen denken in cijfertjes maar ook logisch oorzaak en gevolg over een lange termijn kunnen zien.

En jij? jij bent gewoon weer de dupe

Wat moet jij doen? Je mond opentrekken en vragen blijven stellen. Waarom jij moet betalen voor een netwerk dat zij hebben laten versloffen. Waarom jouw investering wordt gestraft, terwijl bedrijven belastingvoordelen krijgen om alles te elektrificeren zonder plan.

En als je het echt zeker wil spelen: koop een noodaggregaat. Niet omdat je paniekzaait, maar omdat je weet wat er komt. Door gewoon logisch na te denken en niet via een bankrekening. En vooral omdat 2030 allang begonnen is.

Zet de wekker maar, de stroom gaat eraf en de rekening blijft komen. Denk vooral aan dat deze altijd bij jou terecht komt en niet uit hun eigen zak.