Waarom de overheid wil dat je na 16.00 uur ophoudt met bestaan

Ja hoor, daar is ‘ie weer. De overheid met een briljant idee waarvoor niemand heeft gevraagd: “Kunnen jullie voortaan na 16.00 uur gewoon even geen stroom meer gebruiken? Dankjewel.”

Nee, dit is geen grap. Dit is Nederland anno 2025. Het land waar je wordt gestimuleerd om elektrisch te rijden, je gas eruit te slopen en je dak vol te leggen met zonnepanelen. En nu, nu het hele land braaf die duurzame stapjes heeft gezet, komt de overheid met het verzoek om vooral niet te doen waarvoor je al die spullen hebt aangeschaft. Want het stroomnet? Dat kraakt in z’n voegen.

Dus als jij denkt: “Lekker na werk de wasmachine aan, vaatwasser erin, auto aan de lader en dan op de bank ploffen met Netflix” fout gedacht. Dat mag straks alleen nog tussen 03.00 en 06.00 uur, als je buren slapen en jij je wekker mag zetten om je sokken te wassen.

Zet de knop om, zegt de overheid. Maar wanneer zetten ze zelf hun verstand aan?

Ze noemen het een bewustwordingscampagne. “Zet de knop om”. Klinkt lekker stoer, toch? Alsof we samen even de schouders eronder zetten. Maar laten we eerlijk zijn: dit is gewoon vragen of jij je leven aanpast omdat zij het technisch niet op orde hebben.

Want laten we even terugspoelen. Jaren geleden begonnen we massaal met het verduurzamen van onze huizen. Niet omdat we daar zo’n zin in hadden, maar omdat we anders met pek en veren richting de klimaathel werden gestuurd. Dus hup, warmtepompen erin, gas eruit, laadpalen voor de deur. En nu? Nu mogen we die spullen alleen gebruiken als het de netbeheerders uitkomt.

Van energietransitie naar energiedieet

We zitten midden in een energietransitie, zeggen ze dan. Nou, het voelt meer als een energiedieet. “Na 16.00 uur even niets meer consumeren, hè? Goed voor de lijn van het stroomnet.” Ondertussen betaal je wel lekker door voor je slimme apparaten die nu vooral domme decoratie zijn tussen vier en negen.

En ja hoor, natuurlijk wordt erbij gezegd dat het geen verbod is. Nee nee, het is “een vriendelijk verzoek”. Zo eentje waarbij je je schuldig voelt als je toch die wasmachine aandrukt omdat je geen zin hebt om morgen in je laatste onderbroek naar kantoor te gaan.

Miljardeninvesteringen… maar nu nog even niet

Ze investeren miljarden in het stroomnet, hoor je dan. Fantastisch. Alleen jammer dat je daar pas in 2030 iets van merkt. Tot die tijd mag jij creatief worden met je stroomgebruik. Misschien een schema maken met de buren: “Hé, mag ik vanavond een uurtje jouw koelkast gebruiken?” Gezellig ouderwets samen koken, want koken op inductie kan straks alleen als je eerst toestemming vraagt aan Liander.

En die zonnepanelen dan?

Je zou denken: “Mooi, al die zonnepanelen op mijn dak leveren stroom!” Nou, succes ermee. Die leveren vooral te veel stroom op momenten dat niemand het nodig heeft, en precies niks als jij ’s avonds het licht aan wilt doen. Terugleveren? Ja, tot het net zegt: “Doe maar niet.” Dus daar zit je dan, trots met je groene dak, terwijl je alsnog met een kaars naar de wc moet.

Hoe overleef je in het nieuwe normaal van stroomrantsoenen?

Je kunt natuurlijk braaf meedoen en je leven aanpassen aan de grillen van het overbelaste netwerk. Maar hé, je bent geen robot (en als je dat wel was, zou je na 16.00 uur uitgeschakeld worden).

Dus wat doe je? Juist, je zorgt dat je zelfvoorzienend wordt. En nee, ik ga je niet vertellen om in een hutje op de hei te gaan wonen. Maar een beetje slimme voorbereiding kan geen kwaad.

👉 Zoals een goede powerbank op zonne-energie. Zodat je telefoon het nog doet als de overheid vindt dat jij even geen stroom verdient.
👉 Of een ouderwetse campinglamp, voor als je ’s avonds toch iets wilt zien zonder meteen het hele netwerk op hol te laten slaan.

De knop om? Misschien moeten zij eerst hun huiswerk doen

Kijk, bewustwording is prima. Maar laten we niet doen alsof dit jouw schuld is. Dit is het gevolg van jarenlange plannen zonder realistische uitvoering. En nu mag jij weer de brave burger spelen die na werk in het donker gaat zitten mediteren omdat de vaatwasser te veel vraagt van het systeem.

Dus de volgende keer dat je om 16.01 uur je lamp aan doet en je denkt: “Oei, mag dit wel?” denk dan ook even: “Misschien moet de overheid zelf de knop omzetten. Naar beter beleid.”

Maar goed, voor nu: succes met je avondactiviteiten bij kaarslicht. En vergeet niet je wekker te zetten om om 03.30 uur je was aan te zetten. Dan ben je helemaal ‘bewust’ bezig.