Condens? Ja hoor, en ik ben de kerstman

Ze zeggen dat het ‘gewoon condens’ is. Natuurlijk, net zoals je schoonmoeder ‘alleen maar even langskomt’. Ondertussen verandert de lucht boven je hoofd in een grijze brei en jij haalt je schouders op, want: “Dat hoort zo.” We leven in een tijd waarin omhoog kijken verdacht is en een vraag stellen gelijk staat aan een enkeltje gekkenhuis. Maar sorry hoor, als ik dikke witte strepen zie die uitwaaieren tot een troosteloze mist, dan ga ik niet braaf knikken omdat iemand met een Wikipedia-diploma roept dat het normaal is. Nee, ik gebruik iets waar blijkbaar een chronisch tekort aan is: gezond verstand.

Dus voordat je begint te roepen dat ik m’n aluhoedje vergeten ben: nee, ik geloof niet dat de Smurfen ons besproeien. Maar ik geloof ook niet in het sprookje dat alles wat je boven je hoofd ziet, vanzelfsprekend is. En als dat betekent dat ik een ‘lastige vraagsteller’ ben, dan draag ik die titel met trots.

Gisteren zag ik iets zeldzaams: echte wolken. Je weet wel, die dingen uit je jeugd voordat de lucht op een mislukt schilderij begon te lijken. Ik stond er bijna van te huilen. Niet omdat ik zo ontroerd was, maar omdat ik me realiseerde hoe zeldzaam het is geworden. Echte wolken zijn tegenwoordig een soort bedreigde diersoort. Spot je er één, dan mag je een wens doen.

En ja hoor, nog geen dag later was het weer zover: vliegtuigen die met militaire precisie strepen trekken alsof ze een potje boter-kaas-en-eieren spelen in de lucht. Maar nee, niks aan de hand hoor. Gewoon condens, zeggen ze dan. Condens die toevallig uren blijft hangen, uitwaaiert en de zon wegkaapt alsof het een slechte truc van een mislukte goochelaar is.

Wat ik me dan afvraag: hebben mensen ooit écht gekeken? Of vertrouwen we tegenwoordig blind op de eerste de beste internetheld die roept dat het ‘altijd zo geweest is’? Ik weet nog dat condens vroeger iets was wat je zag verdwijnen. Plof, weg. Niet iets wat de hele hemel veranderde in een grijze soep waar je spontaan depressief van wordt.

En als ik dan zeg dat ik flightradar erbij pak en zie dat sommige van die vliegtuigen niet eens geregistreerd staan, dan begint het koor van “je ziet het verkeerd” meteen te zingen. Ja hoor, ik verbeeld het me vast allemaal. Die dikke strepen tekenen zichzelf waarschijnlijk.

Wat ik prachtig vind, is hoe mensen zich vastklampen aan hun veilige verklaringen. “Het is condens!” roepen ze, terwijl ze naar een lucht kijken die eruitziet alsof Bob Ross een slechte dag had. Alles om maar niet te hoeven toegeven dat er misschien iets gebeurt wat buiten hun comfortabele wereldbeeld valt.

En o ja, laten we vooral niet vergeten dat sommige staten in Amerika sproei-activiteiten hebben verboden. Maar hé, dat zal wel puur voor de show zijn. Verboden sproeien van iets dat officieel niet bestaat – logisch toch?

Weet je wat het is? Ik hoef geen professor te zijn om te zien wat ik zie. Het probleem is dat gezond verstand tegenwoordig ondergewaardeerd is. Als je geen diploma aan de muur hebt hangen of een Wikipedia-pagina kunt citeren, dan mag je blijkbaar niks meer zeggen. Terwijl ik dacht dat ogen en logisch nadenken nog steeds standaarduitrusting waren voor elk mens.

Laatst volgde ik een vliegtuig met een spoor zo dik dat je er bijna ’s werelds grootste friet met mayo op kon tekenen. Halverwege, alsof iemand op de pauzeknop drukte, was het spoor ineens weg. Vliegtuig vloog vrolijk verder. Condens? Tuurlijk joh. Want condens weet blijkbaar precies wanneer het even geen zin meer heeft.

Maar goed, stel deze vragen en je krijgt meteen een label opgeplakt. Wappie, complotdenker, aluhoedje. Alsof het stellen van een simpele vraag tegenwoordig gevaarlijker is dan blind achter de massa aanlopen.

Wat me nog het meest verbaast, is hoe snel mensen hun eigen waarneming inruilen voor gemak. Alsof toegeven dat je iets niet begrijpt gevaarlijker is dan simpelweg accepteren dat je niet alles hoeft te snappen. Maar sinds wanneer is nieuwsgierigheid een bedreiging? Sinds wanneer is het verboden om op te merken dat de lucht vroeger toch echt anders uitzag dan nu?

En dan die standaardopmerking: “Ach joh, daar heb je toch geen invloed op.” Alsof dat het excuus is om alles maar te negeren. Als we zo gaan redeneren, kunnen we net zo goed blind door het leven strompelen. Geen invloed betekent niet dat je je verstand moet uitschakelen.

Dus nee, ik ben niet bezig met een theorie dat er kabouters boven ons vliegen met gifspuiten. Ik zeg alleen: kijk omhoog. Kijk echt. En gebruik je hersens erbij. Want zolang we blijven doen alsof alles normaal is omdat het ons zo verteld wordt, maken we onszelf medeplichtig aan collectieve blindheid.

Misschien is het tijd dat we stoppen met mensen belachelijk maken die simpelweg hun ogen openhouden. Misschien en dit is een wilde gedachte moeten we weer eens trots zijn op mensen die durven vragen: “Waarom?”

Ik blijf kijken. En ik blijf vragen stellen. Want liever een ‘lastpak’ met open ogen dan een modelburger die netjes naar beneden kijkt omdat dat nu eenmaal makkelijker is.

Dus de volgende keer dat je een strakblauwe lucht ziet veranderen in een grauwe deken vol strepen, vraag jezelf dan eens af: wie is hier nou echt gek? Degene die het ziet, of degene die doet alsof het er niet is?

Gezond verstand. Geen complot. Maar hé, noem me gerust wappie als dat je helpt beter te slapen onder die grijze lucht.