Hoe duurzaam beleid je nu letterlijk geld kost

Het begon allemaal met een droom. Een zonnige droom, vol groene beloftes, klimaatmarsen, zonnepaneelverkopers die je als een Jehova met een missie benaderden en ministers die je warm toespraken over onze ‘gezamenlijke verantwoordelijkheid’. Jij zou helpen het klimaat te redden en als dank kreeg je korting, subsidies en daar komt-ie de salderingsregeling. Die regeling was het snoepje waarmee de overheid je naar de energietandarts lokte. Je mocht alles wat je aan het net terugleverde aftrekken van wat je verbruikte. Het leek een slimme en eerlijke manier om duurzame energie te stimuleren, gebaseerd op wederkerigheid en gezond verstand. Althans, dat dacht je, tot het beleidsklimaat veranderde en het financiële voordeel verdampte als condens op een warm zonnepaneel.

De salderingsregeling, sinds 2004 een stimulerende pil voor de zonnepanelenindustrie, heeft z’n langste tijd gehad. Op 17 december 2024 besloot de Eerste Kamer dat het afgelopen moet zijn. Niet geleidelijk, niet met een belletje of een bloemetje, maar gewoon: hup, per 2027 helemaal afgeschaft. Vanaf dan krijg je geen euro meer voor het afstrepen van je stroomverbruik tegen je teruglevering. Nee, je krijgt een vergoeding die ironisch genoeg lager is dan de stroomprijs die je betaalt. Wat er overblijft van de duurzaamheidsdroom is een rekening.

En alsof dat nog niet cynisch genoeg is, komen er óók terugleverkosten bij. Ja, je leest het goed: niet alleen krijg je straks minder voor wat je teruglevert, je moet soms zelfs betalen om dat überhaupt te mógen doen. Energieleveranciers vinden het namelijk lastig dat jij overdag stroom terugduwt het net op, als zij net niet zitten te wachten op een zonne-overdosis. Dus rekenen ze kosten voor het ‘verwerken’ van jouw stroom. De terugleververgoeding ligt gemiddeld tussen de drie en zes cent per kWh, terwijl je voor dezelfde stroom ruim dertig cent betaalt als consument. En dan dekt dat dus nog niet de ‘terugleverkosten’. Dit is alsof je boodschappen meeneemt naar de supermarkt, ze afgeeft, en de kassière zegt: “Dank je wel, dat wordt dan €4,50 administratiekosten. En nee, we betalen je niets voor die bananen.”

Het ergste? Veel mensen hebben duizenden euro’s geïnvesteerd in zonnepanelen op basis van de regels die tot voor kort golden. Ze zijn verleid met beloftes over terugverdientijd, slimme investeringen en energie neutrale woningen. Ze hebben spaarrekeningen leeg getrokken, groene leningen afgesloten of daken verbouwd. En nu blijkt ineens dat de spelregels niet veranderd zijn, maar gewoon worden verscheurd terwijl jij middenin het spel zit. Probeer daar maar eens je vertrouwen in overheidsbeleid aan over te houden.

En dit hele energiebeleidsspektakel staat niet op zichzelf. Denk even terug aan de campagne ‘Nederland moet van het gas af’. Iedereen moest over op een warmtepomp. Gas was vies, Russisch, uit de hel. Warmtepompen daarentegen waren het gouden ei: stil, duurzaam, toekomstbestendig. Tot bleek dat ze duizenden euro’s kosten, je huis compleet verbouwd moet worden en dat ze niet overal even goed werken. En dat je, o ironie, straks met een hybride warmtepomp alsnog deels op gas moet draaien. Ja, datzelfde gas waar we zo radicaal van af moesten. Maar geen zorgen: de subsidieaanvraagformulieren zijn er inmiddels in drievoud. Veel plezier met uitzoeken hoe je dat dit jaar nog rond krijgt.

En dan heb ik het nog niet eens over de infrastructuur die helemaal niet berekend is op een massa warmtepompen en zonnepanelen die op piekmomenten allemaal tegelijk stroom willen leveren of terugduwen. De netbeheerders trekken al jaren aan de bel: het stroomnet piept en kraakt, er is geen capaciteit meer. Dus gaan we het salderen afschaffen. Want dan wordt het aantrekkelijker om je stroom zélf op te maken, zeggen ze. Klinkt leuk, tot je beseft dat de meeste mensen overdag aan het werk zijn en hun wasmachine of elektrische auto pas ’s avonds gebruiken. Dus tenzij je ook nog even een thuisbatterij van 6000 euro installeert, kun je je opgewekte zonne-energie net zo goed direct door het toilet spoelen.

De boodschap is glashelder: het is je verantwoordelijkheid om te verduurzamen, maar als je het doet, ben je de sjaak. Eerst moedigt de overheid je aan met subsidies en marketingcampagnes die klinken als een reclamespot van Milieudefensie met ADHD. Vervolgens haalt dezelfde overheid de regelingen waar je op vertrouwde weg, rekent je terugleverkosten aan en laat de grote energiebedrijven vrolijk hun gang gaan met woekercontracten en ondoorzichtige vergoedingen. Als burger word je niet serieus genomen, maar gebruikt. Als consument ben je geen speler in de energietransitie, maar een pinautomaat met zonnepanelen op het dak.

En het blijft niet bij zonnepanelen. De vraag rijst steeds luider: wat moeten we nog geloven? Eerst moesten we van het gas af, toen werd gas weer ‘transitiebrandstof’. Eerst was biomassa een groene oplossing, toen bleek het net zo vervuilend als kolen. Eerst werden warmtenetten geprezen, nu rijzen de kosten de pan uit en is niemand verantwoordelijk als er iets misgaat. Het duurzame beleid lijkt inmiddels op een draaideur: vandaag is iets verplicht, morgen is het achterhaald. En overmorgen krijg je een boete omdat je er nog gebruik van maakt.

Het zou dan ook meer dan terecht zijn om dit verhaal op te vatten als een klap in je gezicht met een waarschuwend bord van aluminium en zonnecellen, want wie nu nog denkt dat verduurzamen gelijk staat aan zekerheid, leeft in een andere dimensie dan die van het Nederlandse energiebeleid. Niet alleen voor wie nog zonnepanelen wil kopen, maar voor iedereen die denkt dat verduurzaming in Nederland een eerlijk proces is. De les van de afschaffing van de salderingsregeling is dat beleid niet gemaakt wordt op basis van betrouwbaarheid of lange termijn visie, maar op basis van paniek, politieke druk en korte-termijn gewin. Wie nu investeert in duurzame oplossingen, loopt het risico gestraft te worden zodra het politieke weer omslaat.

Vertrouw dus niet blind op beloften van overheid of energiemaatschappij. Lees de kleine lettertjes, check of je energieleverancier straks terugleverkosten rekent, en reken niet te hard op een terugverdientijd van zeven jaar. Die is straks net zo fictief als de beloofde energierekening van 100 euro per maand. En als je je écht wilt beschermen tegen het schommelende beleid, overweeg dan of je je zonne-energie deels off-grid kunt gebruiken, of in ieder geval minder afhankelijk kunt worden van het net.

Want wat nu met het salderen gebeurt, kan morgen gebeuren met je warmtepomp, je elektrische auto of je subsidie voor isolatie. Duurzaam beleid in Nederland is als daten met iemand die telkens zijn beloftes breekt: je wilt geloven dat het deze keer anders is, maar diep vanbinnen weet je dat je weer genaaid wordt. Alleen is het deze keer niet met woorden, maar met je portemonnee.

Dus ja, we zijn massaal verleid met het sprookje van duurzaamheid. We hebben erin geloofd, geïnvesteerd, verbouwd en gedrukt op die aan-knop van de toekomst. Maar in plaats van een groen paradijs, staan we nu met een terugleverboete in onze handen en een overheid die doet alsof het nooit anders is geweest.

En jij? Jij mag straks je energierekening weer omhoog zien kruipen, terwijl je zonnepanelen vrolijk staan te schitteren op je dak voor de buurman, het net of gewoon, voor niets.

Welkom in de praktijk van duurzaam Nederland, waar de zon misschien overvloedig schijnt, maar jij met elke beleidswijziging juist steeds minder van dat licht lijkt te profiteren.

Slim alternatief voor wie niet meer wil terugleveren voor een fooi

Wil je voorkomen dat je straks moet betalen om je eigen stroom weg te geven? Dan kan een solar export limiter uitkomst bieden. Dit apparaat zorgt ervoor dat jouw omvormer stopt met terugleveren zodra je verbruik is gedekt. Geen verspilling, geen boete, gewoon eigen stroom slim gebruiken.

🔌 Ik vond deze: SolaMr Export Limiter Controller
(Een affiliate link, als je via deze link iets koopt, steun je mijn werk zonder dat het jou iets extra’s kost. Bedankt!)

Let wel: check of jouw omvormer hiermee overweg kan en laat hem bij twijfel installeren door een professional. Je bent al genoeg gestraft door het beleid, laten we het technisch netjes houden.