Bommen, belangen en bloederige beloften

Iedere keer dat Amerika zegt dat het ergens ‘vrijheid komt brengen’. Dan kun je beter dekking zoeken, want wat daarna volgt is zelden vrijheid, maar wel bommen, puin, propaganda en een pakketje neoliberale voorwaarden. De retoriek is altijd dezelfde: we zijn een democratie! Mensenrechten! Heldhaftige soldaten! Maar onder dat decorstuk zit gewoon de oude vertrouwde waarheid: economische belangen, geopolitieke controle en een militair-industrieel complex dat beter draait dan menig supermarktketen. Onder dat glimmende PR-laagje schuilt een gênante catalogus van bloedbaden, invasies en machtsmisbruik die zelfs de gemiddelde dictator op ideeën zou brengen.

Want als Amerika ergens goed in is, dan is het wel in vele oorlogen voeren. Niet per ongeluk, niet als laatste redmiddel, maar structureel. Als exportproduct, maar compleet met handleiding, corporate sponsors en een mediapakket om thuis de kijkcijfers op te krikken. Elke oorlog komt met een logo, een slogan en een Hollywood-versie. Van “Shock and Awe” tot “Operation Enduring Freedom” het klinkt als een videogame, maar de high score is gemeten in doden.

Neem nou eens Vietnam, velen Nederlanders zullen dat wel vergeten zijn buiten de geweldige Hollywood films. Een oorlog waarin miljoenen mensen stierven, napalm het nieuwe parfum werd en complete generaties getraumatiseerd terugkwamen als ze al terugkwamen. Oorzaak? De angst voor communisme… Of beter gezegd de angst dat Amerika ergens geen controle over zou hebben. De schade? Ontelbaar. De les? Geen. Tenzij je telt dat Rambo er filmrechten aan overhield.

Dan Irak, “Weapons of mass destruction,” klonk het in 2003. Colin Powell, VN, PowerPointpresentatie erbij, en húp: binnenvallen die hap. Geen massavernietigingswapens, wél honderdduizenden doden, een compleet ontwricht Midden-Oosten en de geboorte van IS. Maar verder prima. Democratie, toch?

Afghanistan, twintig jaar bezetting. Zogenaamd om terrorisme te bestrijden, maar niemand die nog weet wat het einddoel was. Behalve misschien het draaiende houden van een oorlogseconomie waar defensiebedrijven slapend rijk van werden. De taliban? Die staan inmiddels weer waar ze begonnen. Vrouwenrechten verdwenen sneller dan een NAVO-verklaring. En wat lieten we achter? Een puinhoop vol frustratie, trauma en cynisme. En de vrouwen zijn weer aangelijnd.

En dat is nog maar het topje van de bloedige ijsberg: Libië, Syrië, Grenada, Panama, Somalië, Jemen via proxy. Zuid-Amerika vol CIA-gecoördineerde staatsgrepen zie Chili, Nicaragua, Argentinië. Overal waar een leider niet pro-Amerika genoeg was, vond men ineens een ‘bedreiging voor de democratie’ en kwam er ‘vrijheid’ via de achterdeur.

De rode draadin de historie? Amerika beslist en wie niet mee huppelt, krijgt sancties, een kleurrevolutie of een drone op z’n dak.

En dan Rusland, ja ik weet het absoluut geen lieverdje. De inval in Oekraïne is gewelddadig, verwerpelijk en imperialistisch. Maar waarom doet het Westen dan alsof Rusland een unicum is in geopolitieke agressie? Alsof het Westen zelf nooit bloed aan de handen heeft. Alsof de NAVO altijd vredelievend was. Alsof de uitbreiding richting het Russische machtsblok geen provocatie was. De geschiedenis van Oekraïne en Rusland is complex, eeuwenoud, en allesbehalve zwart-wit. Maar dat verhaal past niet in een soundbite van CNN.

Wie weigert Rusland als ‘de ultieme vijand’ te zien, wordt weggezet als sympathisant. Alsof je alleen nog maar mag denken in held of schurk. Terwijl het echte probleem is dat we niet durven toegeven dat we allemaal vuile handen hebben. Rusland is geen slachtoffer, maar het is ook geen uitzondering.

En wat doet Nederland? Die loopt er keurig achteraan, braaf, vol overtuiging. Alsof wij het kleine broertje zijn dat de grote pestkop hoopt te vriend te houden. We sturen soldaten naar Irak, Afghanistan, Mali. We geven geld, politieke steun, luchtmachtbijdragen niet omdat het moet, maar omdat we niet durven weigeren. Alsof we bang zijn dat Amerika anders ons snoepje inpikt.

En als er dan wéér een nieuwe crisis uitbreekt, wéér een ‘coalition of the willing’ opgetuigd wordt, wéér een land ‘bevrijd’ moet worden, dan schuift Nederland gewoon weer aan. We geven een speechje, halen de schouders op bij burgerdoden en hop missie geslaagd.

We zouden het moeten weten, echt we zouden het beter moeten weten. Maar we laten ons nog steeds leiden door media die het narratief netjes inpakken. Oorlog wordt frame, actie, drama, heldendom. Tegenstanders worden gereduceerd tot barbaren of ‘regimes’. En wij? Wij slikken het alsof het NOS-journaal rechtstreeks door het Pentagon wordt geproduceerd.

Kritisch denken is ineens verdacht. Als je je afvraagt waarom een oorlog eigenlijk nodig is, ben je ‘pro-Poetin’. Als je de hypocrisie benoemt van het Amerikaanse ingrijpen versus hun stilzwijgen over Israël of Saoedi-Arabië, ben je ‘wappie’. Zwart-witdenken is de standaard geworden. Terwijl juist grijstinten laten zien hoe smerig het spel gespeeld wordt.

We leven nu in een tijd waarin nieuws niet meer informeert, maar met precisie aanstuurt. Waarin redacties hun bronnen niet meer checken, maar doorplaatsen van ‘gevestigde persagentschappen’ die zelf deels leunen op overheidsbronnen. Alles is zorgvuldig geregisseerd. Elk beeld van een huilend kind of een vlag in de modder heeft een boodschap: kies partij en snel graag. En soms ”vergeten” ze dat ze de verkeerde beelden gebruiken bij het verhaal om het verhaal sterker te maken. En iedereen roept dan we moeten geld inzamelen bij een zielig kind of iets. Vergeten soms dat dit plaatje vaker is gebruikt. Foutje? Denk je dat?

Maar waarom zouden we dat nog doen? Waarom zouden wij als Nederland een klein land met een grote koloniale vlek op het geweten telkens weer blind het script van Washington volgen? Waarom blijven wij trouw aan een bondgenoot die keer op keer handelt alsof Europa een zijlijn is, geen partner?

We zijn geen Amerikaans bezit en toch gedragen we ons zo. Als de Amerikaanse president niest, grijpt Den Haag naar de zakdoek. Alsof we toestemming nodig hebben om een mening te vormen die niet synchroon loopt met het NAVO-hoofdkwartier.

De realiteit is heel pijnlijk: zolang wij blijven doen alsof Amerika moreel gelijk heeft, blijven we meewerken aan ellende waar wij niets aan hebben. Geen veiligheid, geen stabiliteit, geen vrijheid. Alleen vluchtelingenstromen, spanningen, sancties en economische chaos en een media-industrie die er een heroïsch verhaal van maakt. En jouw banksaldo die sneller slinkt.

Het is tijd dat we uit dat script stappen. Niet door tegen Amerika te zijn, maar door vóór onszelf te zijn. Door onze rug recht te houden en door ons geheugen te gebruiken. Ook door te beseffen dat neutraliteit geen zwakte is, maar wijsheid. En dat je geen handlanger hoeft te zijn om een bondgenoot te blijven.

Oorlog is geen spel, het is geen heldenserie. En het is zeker geen exportproduct dat wij met open armen moeten ontvangen. Laten we stoppen met de vlaggen, de slogans, de collectieve verontwaardiging die alleen lijkt te gelden als het Westen gewond is.

Laten we beginnen met nadenken, zelf. Zonder verpakte koppen, zonder commentaar dat al helemaal voorgekauwd is. En zonder het idee dat Amerika ons redt van het kwaad, misschien redt het vooral zichzelf. En laat het ons achter met de rekening en desillusie….

Echt ze zijn niet voor ons maar voor zichzelf.